ZNĞ ÖUĞÜUJNDS SG ND?ĞUZRNW :UPUPNDKŞUZ ÇUZUMJNDKRDZZŞĞNDZ ST>

Şkt +ğ sg sşğ ausuwz=rz huısndkrdzg üğndr n_v kt rğ sş,şğndz ünğ,şğnf^ uwl uznzj wrbuıumrz auzeth jndjuçşğndu, uzıuğçşğndkşusç^ fiıuauçuğ buı auiıuynğ auınğzşğnd htı= hrır ndzşzuz=! Rim şkt uwe huısndkşuz st< uxuzqrz ülnd. sg wuımujndr sşğ ausuwz=uwrz ünğ,rvzşğndz çujumuwndkrdzzşğndz^ fu.zuz= nğ auınğzşğg çuduğuğ vglluz! Nğnfaşışd sşğ ausuwz=rz st< zşğmuw gllulg cusuzum mg huauz<t^ rim çujumuw gllulg% sruwz huığndum! Şd huığndumzşğnd uğıueğndkşuz st<^ yu"x= Uiınd,nw^ ıumudrz rz=zuçud şz=! Sşğ ausuwz=rz st< znğ infnğndkrdz sg ,zndze uxu, t! Sş,şğg mg sş,uğşz=% çujumuwşlnf^ şğu.ıuürındkrdz mg wuwızşz=% lxşlnf^ rim sşğ sıudnğumuzzşğndz wrbuıumg mg wudşğcujzşz=% öuznz= snxzulnf! Şd uwi çnlnğg ışpr m'ndzşzuw uwzhrir aşışdnpumuzndkşusç^ nğ suğe mg ıuğndr sıu,şlnd^ kt uğeş+= sşğ ausuwz=uwrz huıui.uzuındzşğg üupızr nğnbn#ds sg uxu, şz% auw sbumnwkrz ,uxuwşlnd usşztz .zuwnpumuz şpuzumnf! N_v zşğmuwndkrdz^ n_v cusuzumr mnğndiı^ n_v ul wudşlşul wnüzndkrdz! Sruwz wuğüuz=! Uwz ul% aşxndtz! 2026 ıuğrz ıumudrz rğ uxu<rz +ğşğndz st< tğ^ şğç uxrk ndzşjuz= oubumşlnd uwi znğ infnğndkşuz uxu<rz hındpzşğg! Sşğ npçujşul .sçuüğuhşı Xnhtğ Auııtoşuzr ,zzeşuz euğueuğqz tğ! Suğe sg^ nğ ıuizusşumzşğ buğndzum rğ üğrvnf^ .sçuüğumuz ub.uıuz=nf^ üğumuz fuiıumnf nd sıudnğumuz zşğmuwndkşusç ,uxuwu, tğ uwi ausuwz=rz! Suğe sg^ nğndz uzndzg uzçucuzşlr euğqu, tğ hnliuauw üğumuz nd suslnw huısndkşztz! Mg muğ,trz=^ kt uznğ ,zzeşuz auğrdğusşumg ausuwz=uwrz luwz uğquüuzü hrır üıztğ! Çuwj euğqşul mg muğ,tr"z=! Auzerindkrdzg muıuğşjrz= ausşiı huwsuzzşğnd ıum^ {mnmrm´ çuösndkşuz sg zşğmuwndkşusç! R"zv yğmuğuğ çux t uwi {mnmrm´g! Şğç iğuag vr lşjndrğ^ çuösndkrdzg m'glluw mnmrm! Şğç uknxzşğg huğuh mg szuz^ auzerindkrdzg m'glluw sışğsrm! Şğç huıui.uzuındzşğg mg çujumuwrz^ skznlnğıg m'glluw gzıuzşmuz! Uwihti^ çuxşğnd yn=ğrm uohuğuğndkşusç muğşlr t ustz wndiu.uçndkrdz fşğu,şl wu<npndkşuz! Uhu auiud Uğus Üushndğşuzr ,zzeşuz euğueuğqg! Ndindjrv^ üğnp^ kuğüsuzrv^ ouğıuğuütı^ {SUĞSUĞU´r şğmuğusşuw ub.uıumrj^ rğ usçnp< mşuz=nf mğkndkşuz nd sbumnwkrz ,uxuwu, sıudnğumuz sg! Uznğ auğrdğusşu#mg! ?uzr sg üğuxnds^ =uzr sg wrbuıumnds şd {SUĞSUĞU´r st< +ğnduz .+i= sg! Çudumuz vt#! R fşğ<nw^ auğrdğ ıuğr uhğu, wrbuıum sg rzvn#d auğrdğ anürr zşğmuwndkrdz huauz<t! ?uzr sg ınp ul mğzuw çuduğuğ gllul! Suzuduze şğç sşğ ausuwz=g uwz=uz öçupu, t^ nğ rğ sş,şğndz ausuğ cusuzum üızşlg b=şpndkrdz euğqu, t! Wşınw mnğizjndjrz= I+=k$ Rüzu İuğguiluzg! Üğumuz^ ürıumuz nd sıudnğumuz fuiıumr ıtğ suğe sg şdi aşxujud sşöst! Çuwj uznğ wrbuıumrz auzeth ul sşğ ausuwz=uwrz uzıuğçşğndkrdzg üğşkt uz.u.ı szuj! Muğ,şi nğnbu, şz= sşğ sıudnğumuzzşğndz auzeth şğu.ıuürındkrdz wuwızşl uwzhrir lxndkşusç sg^ nğ uznz= znwzrim uzeşzumuztz vlişz! Şd uwihti auiuz= srzvşd İşhışsçşğ! Xnhtğ Auııtoşuzr suanduz uxu<rz ıuğşlrjg! Uwiışp uwlşdi ,zzeşuz euğueuğqr sg ndğu. uxrkg vtğ! Uwiışp wrbuıumr^ şğu.ıuürındkşuz şd wuğüuz=r huğı= sg muğ! Şd sşğ ausuwz=g^ rğ çuösukrd auiıuındkrdzzşğnf^ .nğandğezşğnf^ fuğvndkrdzzşğnf^ srndkrdzzşğnf^ mğkumuz nd sbumndkuwrz muxnwjzşğnf^ euğqşul ındud rğ huıui.uzg! Şğmnd kupuwrz .nğandğezşğt pğmndu, ,upmşhiumzşğ! Şğş=-vnği ausuwz=uwrz ünğ,rvzşğ! Şd auwşğtzr stm ndindjrv! ST_M! Uwiışp htı= t muzü uxzşl! Nğnfaşışd şkt sşğ ausuwz=r auwşğtzr ndindjrvzşğndz zşğmuwndkrdzg vuyşlnd ausuğ stm qşx=r suızşğz rim udşlnğe mg euxzuz^ uhu auğjg uwlşdi sruwz wrbuıumr auzerindkşuz sg suizumjndkrdzg vt! Auğjg uwz t^ kt n_f hrır yn.uzjt sşğ üğumuzndkşuz wuğüuz=g wu<nğe işğndzezşğndz^ şkt öuwz yn.uzjşlnd mnvndu,zşğz rim çujumuw şz! Çuwj euğqşul lxşjrz=! Ustz uzüus girz=% kşğşdi suğerm öçupu, şz^ kşğşdi ndğrb huğıudnğndkrdzzşğ ndzrz! Srzvşd nğ auiud Öuğşa :ğu.ndzrr ,zzeşuz euğueuğqg! Şd çucumg wnğeşjud! Ünzt çuzuiışp, Öuğşa :ğu.ndzrr auğrdğusşumrz zndrğndu, auzerindkşuz ausuğ mg ihuitrz= lşjndz iğua sg! Mg muğ,trz=^ kt üğuitğzşğ^ sıudnğumuzzşğ^ mğkumuz sbumzşğ^ ausuwz=uwrz huıui.uzuındzşğ hrır yndkuwrz wuğüşlnd wrbuıumg çuzuiışp,r sg^ nğ rğ usçnp< mşuz=g zndrğu, tğ auw ürğrz nd üğumuzndkşuz! Mg muğ,trz=^ kt suğerm hrır ndötrz fşğuhğrl :ğu.ndzrr aşı rğşzj ,uz+kndkşuz wrbuıumzşğg^ ndzmzeğşl gzırğ auwşğtzg^ fuwşlşl üğumuz nd üşpuğndşiıumuz çuğqğnğum wuwıuürğ sg! Mg muğ,tr"z=! Sşp=g sşğz tğ! N#f uğı+zu, tğ sşör uwe=uz sş, umzmulndkrdzzşğ ndzşzul! Zu.% sşğ huınduğcuz Kupuwrz :nğandğezşğg! Uiındu, ndc nd muğnpndkrdz huğüşdt uznzj! Ünğ,şğzrz bu"ı t! Aubrdzşğ muz =zzşlnd^ hrdıotzşğ muz auduiuğumbxşlnd^ ,ğuürğzşğ muz sbumşlnd^ cnpnfzşğ muz ündsuğşlnd^ nğnbndszşğ muz uğquzuüğşlnd! Uwz=u"z öçupu, şz^ nğ auörd cusuzum mg üızşz sıu,şlnd^ kt uwi çnlnğg nğn_d ausuğ m'gzşz! Cnpnfndğer#z! N#ğ cnpnfndğerz^ ırmzuw= şd huğnzu_w=! Uwz cnpnfndğer#z^ nğ musuj-musuj mg aşxuzuw rğ lşöndtz^ rğ sbumnwktz^ rğ rz=zndkşztz! Uwz cnpnfndğer#z^ nğndz öudumzşğg aşıöaşıt mg eueğrz auwşğtz .+işlt^ rim fupg kşğşdi hrır ecnduğuzuz znwzrim çujuığşl^ kt r_zv mg zbuzumt auw gllul! Çuwj anü vt_! Muğşdnğg aubrdzşğg orbe glluz! İzındmg htı= t lşjndz szuw^ znwzrim şkt anürzşğg mg huğhndrz! Şd wşınw% rzvn#d zşğmuw üızndtrz! Auzerindkrdzg auwşğtz tğ! Uwi huğuüuz rz=zrz çuduğuğ huıoux sg vt# çujumuwşlnd ausuğ! Muz suğerm^ nğnz= ıuğrzşğnf mg pşmufuğşz auwmumuz auiıuındkrdzzşğ^ çuwj auwşğtz çuzuiışp,ndkrdz ndzmzeğşlg rğşzj ausuğ mğzuw rimumuz ynğqndkrdz sg gllul! Ndğrbzşğ kşğşdi mg auimzuz^ çuwj vşz ndöşğ auimzul! Şğmnd huğuüuwrz ul uğerdz=g znwzz t! Rzvn#d kuzmuürz cusşğ fuızşl çuzr sg ausuğ^ nğst n_v şmusndı hrır ünwuzuw^ n_v ul hubı+zumuz erğ= sg hrır usğuhzendr! Fuiz rzvr#! Fuiz NVRZVR! Rim Htw+plndr kupuwrz .nğandğetz ul {fu.zulnd´ huıoux vmuğ! R fşğ<nw auzerindkşuz muösumşğhrvg rz= vtğ! Sruwz ardğgzmulz tğ! Ndğşsz rzvn#d wnüzrl^ rzvn#d zşğmuw üızndrl^ rzvn#d muğşdnğndkrdz gz,uwşl! Şkt qşxzuğmg rğş_zjg vt^ ndğşsz .zerğg rğşzjg vt! Rim şkt .zerğg auw sbumnwkz t^ uwe stmg uğetz n#ğ kuprz rğuduindkşuz ıum mg üızndr! Uzjzrz= sşğ İuzndj Srndkrdzzşğnd Gzeauzndğ :nğandğerz! Uwiışp ünğ,g udşlr lndğ< t! Nğnfaşışd uwe +ğg ndğrb^ bu"ı muğşdnğ qşxzuğm sg muğ! :RİI MUĞŞDNĞ! Uwz=u"z muğşdnğ^ nğ muğşlr vtğ stm +ğ uxu< mus stm +ğ şı= muösumşğhşl! Orbe t^ bndğ< şğş= buçukt r fşğ sşğ şmşpşjrzşğnd çuzmulzşğndz s+ı sş,uerğ uöeşğ mg ,uzndjuztrz :ğu.ndzrr euğueuğqr auzerindkrdzg! Çuwj n#f giud^ kt ausuwz=uwrz huıui.uzuınd sg huğıudnğ t u< mus qu. zuwşlnd! Şmşpşjr sıznpg up+kşlnd m'şğkuw^ nv kt uöe muğeulnd! Rim uöe muğeujnpz ul huğıudnğ vt muğeuju,g wrbşlnd! Suzuduze şğç :NĞANDĞER uzeus t! Sşör çujuığndşjud zuşd^ kt Huığruğ=uğuzg buı ndb wuwıuğuğu, tğ auzerindkşuz kndumuzg! Uau_ uğeuğujnds sg^ nğndz ux<şd ustz =zzueuındkrdz htı= t lxt! Anü vt kt şğş= buçukt r fşğ uöeşğg mu.ndu, trz! Euğqşul anü vt kt muğü sg huıui.uzuındzşğ şğmnd buçuk uxu< uzqusç ağudrğndu, trz! Muğşdnğg sşpudnğg üızşlz t! Şd şğç sşpudnğg üızndr^ huıui.uzuındndkrdzz ul rz=zuçşğuçuğ mg fşğuzuw! Suızşğnd fğuw ausğndşlr= şd ,uyuauğşlr çujuxndkrdzzşğg zmuır ndzşzulnf auzeşğq^ rim sşğ auwmumuz fuğcuğuzzşğndz ız+ğtzzş#ğg^ ndindjrvzş#ğg! Uznzj huğuüuz çnlnğnfrz ıuğçşğ t! Şpuzumuwrz huwsuzzşğnd aşışduz=nf şğmnd +ğ uğqumndğe ığndu, tğ! Şğmnd +ğ^ ırmzuw= şd huğnzu_w=! Şğmnd usçnp< +ğ! Rzvht#i muğşlr tğ uwe kuzmuürz cusşğtz stm =uzrz önaşl çuzuiışp,r sg wrbuıumrz! Vt# nğ auwşğtzr ndindjrvrz huğıumuzndkrdzg euiuğuzrz st< mg imir şd euiuğuzrz endxg yumndşlndz hti mg fşğ<uzuw! Auw üğumuzndkrdzg euiuürğ=rz st< ışp ndzr^ çuwj rzvn#d uzhuwsuz ışp ndzşzuw sşğ mşuz=rz st<! Ubumşğırz htı= t inğfşjzşl :ğu.ndzrr uzndzg^ kşğşdi zuşd uznğ stm çuzuiışp,ndkrdzg! Çuwj uznğ wrbuıumrz zndrğndu, auzerindkşuz zşğmuw üızndr#l! Uırmu uğetz euiuhuaşğtz endği ub.uıuz= t! Şd^ uzbndbı^ fouğnfr ul vt! Sşğ ausuwz=g ndzr zuşd sıudnğumuzzşğnd znğ euiumuğü sg^ nğndz üğuişzşumg {Ersuışığ´z t^ rim ushrnzg% işyumuz t<g! Uwe huınduğcuz uzqzudnğndkrdzzşğg ustz çuzr suirz muğ,r= ndzrz! Mg euışz^ mg euıuhuğışz^ mg .ğuışz^ mg iğçuüğşz^ mg wnğenğşz! Şğçşsz uwzhrir şxuzenf mg hubıhuzşz auw sbumnwkg^ nğ suğe mg muğ,t^ kt uxuzj rğşzj fupg auw üğumuzndkrdzg hrır eueğr ünwndkrdz ndzşzult! Çuwj uau_ öuğsuzulr çuz! :ğu.ndzrr euğueuğqrz uxrknf lxndkrdz mg ırğtğ! N_v stm .ğuı^ n_v stm huıüus^ n_v stm çnjubndzv wuwıuğuğndkrdz! Kşğşdi {Ersuışığ´r t<şğtz srzvşd auzerindkşuz iğua ıuznp ousçuz buı şğmuğ tğ! Çuwj fiıua şz=^ nğ uwi ınpşğg muğeult şı= uznz= hrır fşğuüızşz rğşzj infnğumuz şxuzeg! Hrır çujuığşz^ kt rzvn_d i.ulu, şz=^ rzvn_d uzuğeuğ şz=^ rzvn_d vşz= auimzuğ rğşzj çuğqğ zhuıumzşğg! Nğnfaşışd sşğ {Ersuışığ´r euıudnğzşğg şğçş= vşz i.ulrğ! Sşpudnğg srbı ndğrbz t! Muz zuşd uzumzmul arduzendkrdzzşğ! Arduzendkrdzzşğ^ nğnz= uxud+ındz mg imirz^ usçnp< auzerindkşuz ışdnpndkşuz mg buğndzumndrz şd wu<nğe +ğg ağubulr uğuündkşusç mg çndcndrz! Suğe mg öuğsuzuw çcbmndkşuz uwi=uz wuxu<ersndkşuz fğuw! Şğtm uzmnprztz şllşlnd uzmuğnp uzqg uwi+ğ uğetz ndğrb auzerindkşuz sg uxu<rz buğ=rz st< t! Uiındu, uxnp<ndkrdz huğüşdt çnlnğrz! Çuwj çudumu_z t ,r,uprlg! Nğnfaşışd uwi huısndkşuz st< ,r,upşlrrz şırz muw uaudnğ npçşğündkrdz sg! 2026 ıuğrz sşör vnği uzüus uxrk ındud wrbşlnd^ kt rzvhrir sş,şğ ndzşju, şz=! Xnhtğ Auııtoşuz! Uğus Üushndğşuz! Rüzu İuğguiluz! Öuğşa :ğu.ndzr! Sş, auduzumuzndkşusç zuşd Fuğe Brmuaşğ! Arzü uzndzzşğ^ arzü ıuğçşğ fuiıumzşğ^ çuwj stm auiuğumuj oumuıuürğ% ausuwz=uwrz uzıuğçşğndkrdz! Şd şkt uwi uzndzzşğz rim çuduğuğ vşz sşö ausu.sçşlnd^ uhu r#zv çuzr bndğ< hrır ausu.sçndrz=! Znğ mulndu,r sg üzn#dsg! Znğ hubı+zr sg çub.n#dsg! Znğ gzığndkr#dz sg! Kt# znğ irğnw işpuz sg^ ndğ uxuı+ğtz hrır .+irz= sşğ uöüuwrz uğct=zşğndz suirz! Sşz= musuj-musuj mg mnğizjzşz= sşğ ausuwz=rz usşzukuzmuürz auğiındkrdzg! N_v sşğ btz=şğg^ n_v sşğ mulndu,zşğg^ n_v sşğ eğusuızuwrz aubrdzşğg! Sşğ anüşdnğ nd sbumndkuwrz rz=zndkrdzg! Mg snxzuz= suğerm^ nğnz= rğşzj mşuz=nf^ üğrvnf^ sı=nf nd iışp,uünğ,ndkşusç huısndkrdz üğşjrz uwi ausuwz=rz ausuğ! Mg si.şz= uznzj knpu, cuxuzündkrdzg^ uhu auzeriudnğ cnpnfzşğnd gzkuj=rz mg .+irz= auwuhuahuzndkşuz suirz! R"zv üşpşjrm çux t auwuhuahuzndsg! Uwz=u"z üşpşjrm^ nğ muğşlr t öuwz auğrdğ uzüus uğıuiuzşl% uxuzj uzüus sg rim ünğ,ueğşlnd! Şmşpşjrzşğ mg znğnüşz=^ ehğnjzşğ mg huaşz=^ srndkrdzzşğ mg pşmufuğşz=^ mulndu,zşğ mg huahuzşz=! Çuwj şkt uwi çnlnğg rğşzj auwmumuz çnfuzeumndkşztz huğhndrz^ fupg r#zv hrır szuw! Auwmumuz uzndznf btz=şğ şd auwmumuz ,uündsnf suğerm! Uwz ul% kşğşdi! Wuğüşlrzş_ğ^ Öuğşa :ğu.ndzrz SŞ_Ğ çuzuiışp,z tğ! Xnhtğ Auııtoşuzg SŞ_Ğ .sçuüğuhşız nd üğnpz tğ! Uğus Üushndğşuzg SŞ_Ğ ndindjrvz nd sıudnğumuzz tğ! Rüzu İuğguiluzg SŞ_Ğ üğumuzndkşuz sbumz tğ! Uznzjst n_v stmg mg huımuztğ sruwz uwi mus uwz auiıuındkşuz^ srndkşuz mus bğ<uzumrz! Uznz= sşğ audu=umuz auğiındkrdzz trz! Uznzj wrbuıumg uzqzumuz aubrdzşğ su=ğşlnd^ muösumşğhrvzşğnd sr<şd ıuğçşğndkrdz ezşlnd^ stmndz s+ırm mus srditz aşxnd gllulnd uxrk vtğ! Uznzj wrbuıumg sşör huımuznp uğct= sg hubıhuzşlnd huğıudnğndkrdz tğ! Şd uwe huğıudnğndkrdzg n_v ,upmşhiumnf mg fşğ<uzuw^ n_v {Ersuışığ´r üğuxndsnf^ n_v ul auzeriudnğ ouxnf! Nğnfaşışd auw sbumnwkg sruwz uzjşulr yux= sg vt^ nğndz uzndzg wrbşz=^ şğç wuğsuğ uxrk zşğmuwuzuw! Uz zşğmuwr huıui.uzuındndkrdz sgz t! Şd fupg^ şğç euğqşul hrır .+ir= auwuhuahuzndkşzt^ şğç hrır üuzüuır= znğ işğndzerz uzıuğçşğndkşztz^ şğç hrır auğjzt=^ kt rzvn_d sşğ şğrıuiuğezşğg vşz aşıu=ğ=ğndrğ auw üğumuzndkşusç^ hua sg auwşlrrz st< zuwşjt=! Nğnfaşışd şğrıuiuğezşğg sruwz sşğ .+i=şğg vşz lişğ! Sşğ çujumuwndkrdzzşğz ul mg ışizşz! Xnhtğ Auııtoşuzg^ Uğus Üushndğşuzg^ Rüzu İuğguiluzg şd Öuğşa :ğu.ndzrz qşğ zşğmuwndkşuz htı= vndztrz sş, gllulnd ausuğ! Uznz= uğetz rğşzj ışpg üğudu, şz sşğ üğumuzndkşuz nd sbumnwkr huısndkşuz st<! Qş_ğ zşğmuwndkrdzz tğ^ nğ mğzuğ huırd çşğşl qşör! Şd end= öğmndşju= uwe huırdtz! US*KG QŞ_ĞZ T^ IRMZUW? ŞD HUĞNZUW?! BU UTANÇ SİZİN, HANIMLAR VE BEYLER... Yazan: NAIRA MIGIRDİÇYAN-SÜZME Eğer bir gün cemaatimizin tarihi büyüklerinin yaptıklarıyla değil de, onların anısına gösterilen kayıtsızlıkla yazılacak olursa, emin olun çok kalın ciltlere ihtiyacımız olacak. Ve eğer o tarihin içinde cemaat yöneticilerinin yokluklarına ayrı bir bölüm ayrılırsa, korkarım ciltler bile yetmeyecek. Çünkü bizim cemaatte katılım zaman ister, katıılmamak için ise sadece bir bahane gerekir. Ve bahane üretme konusunda da, çok şükür, hâlâ üstümüze yok. Cemaatimizde yeni bir alışkanlık doğdu. Büyüklerimizi yokluğumuzla onurlandırıyoruz, minnetimizi susarak ifade ediyoruz ve aydınlarımızın anısını onları unutarak ölümsüzleştiriyoruz. Ve tüm bunlar öyle bir istikrarla oluyor ki, insan ister istemez düşünüyor, acaba cemaat sorumlularımız Ermeni kültürüne hizmet etmenin en ucuz yolu olarak bunu mu kararlaştırdılar? Ne varlık, ne zaman kaybı, ne de fazladan yorgunluk. Sadece saygı. O da uzaktan. 2026 yılının daha ilk günlerindeyken bu yeni alışkanlığın ilk işaretlerini görme fırsatımız oldu. Merhum başyazarımız Rober Haddeciyan’ın doğumunun 100. yılıydı. On yıllarca kalemiyle, yayıncılık çalışmasıyla, edebi birikimiyle ve entelektüel varlığıyla bu cemaate hizmet etmiş bir insan. Adı İstanbullu Ermeni edebiyat ve basın tarihi ile özdeşleşmiş biri. Sanmıştık ki onun doğumunun yüzüncü yılı cemaatte geniş bir yankı bulacak. Sandığımızla kaldık Töreni mütevazı koşullarda, “gogig” (derli toplu) bir kalabalığın huzurunda yaptık. Ne kurtarıcı bir kelime bu “gogig”. Salon dolmadığında kalabalık “gogig” olur. Sandalyeler boş kaldığında tören “samimi” (mıderim) olur. Sorumlular gelmediğinde atmosfer “aile ortamı” (ındanegan) olur. Böyle küçük kelime oyunlarıyla her hayal kırıklığını başarıya dönüştürmek mümkün. Ardından Aram Kamburyan’ın doğumunun 100. yılı geldi. Öğretmen, yazar, çevirmen, mühendis, MARMARA’nın uzun yıllar emekçisi, bütün hayatını eğitime ve kültüre adamış bir aydın. Ne yapıldı? Birkaç paylaşım, birkaç anma ve MARMARA’da günün yazısı. Yeter de artar bile, değil mi? Sonuçta yüz yıllık bir yaşamın anısı neden yüz kişinin varlığını gerektirsin? Birkaç satır yazarsın, olur biter. Hele cemaatimiz o kadar meşgulken, bu değerli insanlar için zaman bulmak artık bir lüks haline gelmişken… Sonra Dr. İkna Sarıaslan’ı kaybettik. Edebi, bilimsel ve entelektüel birikim sahibi bir insan daha aramızdan ayrıldı. Ama onun anısına karşı da cemaatimizin kayıtsızlığı aynen devam etti. Sanki aydınlarımıza karşı minnetimizi öyle bir sessizlikle ifade etmeye karar vermişiz ki, onlar onu öteki dünyadan bile duymasın. Ve böylece Eylül ayına geldik. Rober Haddeciyan’ın ölümünün birinci yıldönümü. Artık burada bir doğum yıldönümünün şenliği söz konusu değildi elbette. Bu kez bir anma, bir minnet ve bir saygı borcunun ifadesi vardı. Ve cemaatimiz, sayısız kurumuyla, kurullarıyla, yönetimleriyle, dernekleriyle, eğitim ve kültür yapılarıyla yine rengini gösterdi. İki cemaat vakfından gönderilen çelenkler. Üç-dört cemaat yöneticisi. Ve bir Ermenice öğretmeni. BİR TANE. Burada durmak gerekir. Çünkü eğer cemaatimizin Ermenice öğretmenlerinin varlığını ölçmek için bir elin parmakları bile fazla geliyorsa, sorun artık sadece bir anma törenine katılım değildir. Eğer onu aktarmakla görevli olanlar bile bu anma törenine katılmıyorsa, sorun, edebiyatımıza olan saygıyı gelecek nesillere kim aktaracak sorusudur, Ama yine sustuk. Her seferinde dedik ki, belki insanlar meşguldür, belki başka yükümlülükleri vardır. Ta ki Zareh Khrakhuni’nin doğumunun 100. yılına kadar. Ve bardak taştı. En azından şair Zareh Khrakhuni’nin yüzüncü yılına adanan tören için dolu bir salon bekliyorduk. Sanıyorduk ki edebiyatseverler, aydınlar, eğitim emekçileri, cemaat sorumluları, bütün hayatını Ermeni dili ve edebiyatına adamış bir şairin anısını onurlandırmak için koşacaklar. Sanıyorduk ki insanlar Khrakhuni ile tanışıklıklarının anılarını yeniden yaşamak, seçkin Ermeniceyi dinlemek, düzeyli edebi ve sanatsal bir programı izlemek isteyecekler. Sanıyorduk. Suç bizimdi. Kim vermişti bize bu kadar büyük beklentilere sahip olma iznini? * Önce, saygıdeğer vakıf yöneticilerimiz. Allah onlara güç ve kuvvet versin. İşleri çok. Hesaplar var incelenecek, bütçeler var denkleştirilecek, projeler var geliştirilecek, toplantılar var yapılacak, kararlar var kayda geçirilecek. O kadar meşguller ki, tüm bunları kimin için yaptıklarını hatırlamak için dahi zorlanıyorlar. Halk için mi? Hangi halk için, hanımlar ve beyler? Yavaş yavaş dilinden, kültüründen, kimliğinden uzaklaşan bir halk için mi? Çocukları giderek Ermenice konuşmayı bırakan, yarın belki de Ermeni olmanın ne anlama geldiğini açıklamakta bile zorlanacak olan bir halk için mi? Ama ne gam. Önemli olan hesapların doğru olması. Kasa dolu kalmalı, ruhlar boşalsa bile. Ve sonra, neden orada bulunsunlardı ki? Tören Ermeniceydi. Sadece bu dahi ortalıktan kaybolmak için yeterli bir sebep değil mi? Yıllarca Ermeni kurumlarını yöneten insanlar var, ama Ermenice bir şiir dinlemek dahi onlar için gerçekten eziyet olabilir. Ermenice anlayabilenler de var, ama onlar da anlamak istemiyor. Her iki durumda da sonuç aynı. Neden değerli saatlerini ne gelir getirecek ne de kendi konumlarını sağlamlaştıracak bir şey için harcasınlar? Ne için harcayacaklar? Onlar için HİÇBİR ANLAMI OLMAYAN bir şey için mi?. Bunların Beyoğlu Vakfı yönetiminden de “korkmaları” için bir sebep yoktu. Sonuçta törenin organizatörü Beyoğlu değildi. Sadece ev sahibiydi. O halde neden yorulsunlar, neden orada bulunsunlar, neden önem versinler? Eğer etkinlik Beyoğlunun değilse, diğerlerinin Beyoğluna saygı için katılmalarına da gerek yok. Söz konusu olan Ermeni kültürü ise, o zaten hangi vakfın tekelindeydi ki? Geçelim Okul Derneklerimizin Genel Kuruluna. Burada sorun daha ciddi. Çünkü o gün başka, çok önemli bir etkinlik vardı. ÇOK ÖNEMLİ. O kadar önemli ki, bir gün önce veya bir gün sonra düzenlenemezdi. Doğru, yaklaşık üç haftadır kiliselerimizin girişlerindeki panolarda büyük afişler Khrakhuni’nin yüzüncü yıl törenini duyuruyordu. Ama kim demiş ki bir cemaat sorumlusu sağa sola bakmak zorunda? Kiliseye giren dua etmeye gider, afiş okumaya değil. Afişi okuyan da okuduğunu hatırlamak zorunda değil. Hele de KURUL üyesiyse. Bize ayrıca Patrikhane’nin tören tarihini çok geç açıkladığı da anlatıldı. İşte her eleştiriyi anında susturan bir mazeret! Üç haftadır afişler asılıymış, ne gam. Bazı sorumlular iki hafta önce bizzat davet edilmişmiş, yine ne gam. Önemli olan bir suçlu bulmak. Suçlu bulununca, sorumluluk da kendiliğinden ortadan kalkar. Parmakla sayılacak ve alkışlanacak istisnaları bir kenara bırakırsak, Ermeni okullarımızın müdürleri, öğretmenlerine ne demeli? Onların durumu bambaşka. Hava koşulları nedeniyle iki gün tatil verilmişti. İki gün, hanımlar ve beyler. Koca iki gün. Bu değerli saatlerden birkaçını bir şairin anısına feda etmek mi? Allah yazdıysa bozsun. Ermenice öğretmeninin sorumluluğu sınıfta başlar ve sınıfın kapısı kapanır kapanmaz biter, değil mi? Ermeni edebiyatının ders kitabında yeri var, ama neden mutlaka hayatımızda da yeri olsun? Öğrenciye Khrakhuni’nin adını, belki bir şiirini de öğretmek gerekir, ve yeterlidir. Ama onun anısına adanmış bir törene katılmak? O artık ders saatleri dışında bir iş. Ve tabii ki ücretli de değil. Cemaatimizin bir de yeni bir aydın sınıfı var ki, onun yazıhanesi “Facebook”tur, kürsüsü ise kendi sayfası. Bu saygıdeğer kişiler her şey hakkında fikre sahiptir. Yargılarlar, mahkûm ederler, nasihat verirler, düzeltirler, öğüt verirler. Bazen Ermeni kültürünü öyle bir coşkuyla savunurlar ki, insan sanır ki onlar olmadan yarın Ermeni edebiyatı var olmayı bırakacak. Ama işte şaşırtıcı olan. Khrakhuni’nin yüzüncü yılında sessizlik hakimdi. Ne bir nasihat, ne bir mesaj, ne de ateşli bir bildiri. Belki de Facebook sayfalarından tören salonuna giden yol çok uzundu. Ama eminiz ki, bu satırları okuduktan sonra onlar her zamanki coşkularını yeniden bulacaklar. Neden hatalı olduğumuzu açıklayacaklar, neden adaletsiziz, neden onların yüksek amaçlarını anlamıyoruz. Çünkü bizim “Facebook” yargıçlarımız asla yanılmaz. Suçlu her zaman başkasıdır. Bir de beklenmedik hastalıklar var. Sabah başlayan, tören boyunca devam eden ve ertesi gün mucizevi bir hızla iyileşen hastalıklar. İnsan tıbbın bu kadar ilerlemesine şaşırıyor. Dün yatağından kalkamayan kişi bugün artık başka bir törenin ilk sırasında. Allah herkese sağlık versin. Ama yeter artık gülmek. Çünkü bu hikayede gülünç olanın arkasında korkunç bir trajedi var. 2026 yılı bize dört kez hatırlama fırsatı verdi, ne tür büyüklerimiz olduğunu. Rober Haddeciyan. Aram Kamburyan. İkna Sarıaslan. Zareh Khrakhuni. Büyük ihtimalle Vart Şigaher de. Beş isim, beş farklı birikim, ama tek bir ortak kader: Cemaatin kayıtsızlığı. Ve eğer bu isimler bile bizi bir araya getirmeye yetmiyorsa, neyin etrafında bir araya geleceğiz? Yeni bir mülkün satın alınması mı? Yeni bir makamın dağıtılması mı? Yeni bir seçim mi? Yoksa milli değerlerimiz hakkında bol bol konuşacağımız yeni bir sevgi sofrası mı? Yavaş yavaş cemaatimizin en değerli hazinesini kaybediyoruz. Ne binalarımız, ne mülklerimiz, ne de banka hesaplarımız. Kaybettiğimiz hazine manevi ve kültürel kimliğimiz. Hayatıyla, kalemiyle, aklıyla ve yaratıcılığıyla bu cemaat için tarih yazmış insanları unutuyoruz. Onların bıraktığı mirası heba ediyoruz, sonra da görkemli toplantılarda Ermeni kimliğini korumaktan bahsediyoruz. Ne kadar güzel bir kelime, Ermeni kimliğini korumak. O kadar güzel ki, onu hiç uygulamadan yüz kere telaffuz etmek mümkün. Kiliseler restore ediyoruz, okullar ayakta tutuyoruz, dernekler yönetiyoruz, mülkleri koruyoruz. Ama eğer tüm bunlar içlerindeki Ermeni ruhunu kaybederse, yarın ne kalacak? İsminde Ermeni kelimesi bulunan binalar ve kökeninde Ermenilik olan insanlar. O da belki. Saygıdeğer okurlar, Zareh Khrakhuni BİZİM şairimizdi. Rober Haddeciyan BİZİM başyazarımız ve yazarımızdı. Aram Kamburyan BİZİM öğretmenimiz ve aydınımızdı. İkna Sarıaslan BİZİM edebiyatımızın emekçisiydi. Hiçbiri sadece bu veya şu kuruma, derneğe veya çevreye ait değildi. Onlar bizim ortak hazinemizdi. Onların anısı kişisel hesapları temizlemenin, organizatörler arasında fark gözetmenin, birine yakın veya diğerinden uzak olmanın vesilesi değildi. Onların anısı bize ait bir değeri koruma yükümlülüğüydü. Ve bu yükümlülük ne bir çelenkle biter, ne bir Facebook paylaşımıyla, ne de görkemli bir nutukla. Çünkü Ermeni kültürü sadece uygun bir fırsat çıktığında adını andığımız geçmişe ait onur değildir. O, bugünün bir sorumluluğudur. Ve yarın, yine Ermeni kimliğini korumaktan bahsettiğinizde, yeni neslin kayıtsızlığından şikayet ettiğinizde, gençlerimizin neden Ermeni edebiyatıyla ilgilenmediğini sorduğunuzda, bir an aynaya bakın. Çünkü gençler sadece sözlerimizi duymuyor. Yokluklarımızı da görüyorlar. Rober Haddeciyan, Aram Kamburyan, İkna Sarıaslan ve Zareh Khrakhuni’nin itibarları sizin katılımınızla artmayacak. Onlar zaten edebiyat ve kültür tarihimizde yerlerini almış durumdalar. Sizin katılımınız onlara değil, size itibar kazandırabilirdi. Ve siz o itibardan mahrum kaldınız. UTANÇ SİZİNDİR, HANIMLAR VE BEYLER.